|
SALAM
Hoş Geldiňiz
Ýaşy uzyn ilim, Köki çuňňur dilim
Mansour Ayratyn |
|
Mansour Aýratyn Ýaşy uzyn ilim, Köki çuňňur dilim
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
محل درج آگهی و تبلیغات نوشته شده در تاريخ یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387
توسط Aýratyn
نوشته شده در تاريخ شنبه دهم شهریور 1386
توسط Aýratyn
آدرس های ما
http://www.ayratyn.tk غیر فعال
صلوات غزنوی اَللَّهُمَّ صلِّ عَلَی مُحَمّدٍ مَا اَختَلَفَ المَلَوَانِ وَ تَعاقَبَ العَصرانِ وکَرَّالجَدیدانِ و استَقَلَّ الفِرقَدانِ و بَلِّغ روحه و ارواحَ اهل بیته مِنَّا التَّحیَّةَ والسَّلامَ و بارِک و سَلّم عَلَیهِ کثیراً دعا...
اَللّهمَّ نَوِّر قُلُوبَنا بحُرمَت القُرآن و یَسّرامُورنا ببَرَکَة القرآن و اشرح صُدورنا بتلاوة القرآن و اغفر ذُنوبنا بعنایة القرآن و هوّن لنا سَکَرات الموت بشَرف القرآن و ثقّل میزننا یوم القیمة بعظمة القرآن انَّکَ اَنتَ الحَنّان المَنّان یا ذالجَلال و الاکرام نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
شعر زیر از شاعر توانای معاصر آقای منصور طبری (( تورکمن اوغلی )) می باشد. برای دانلود شعر با صدای استاد طبری روی لینک زیر کلیک کنید. (فایل به صورت MP3 می باشد): http://www.persianupload.com/2867308
Bu goşgy Türkmensähraly şahyr Mänsur Teberi ( Türkmen Ogly ) den. Munyň aýdymyny şahyryň öz sesi bilen eşitjek bolsaňyz ýokarky linkiň üstüne click ediň. Bu aýdym MP3 formatindedir.
Ene Dil انه دیل
Gulak goýuň gardaşlar قولاق قوْیونگ قارداشلار Oýlanyň bu sözlere اوْیلانینگ بو سؤزلره Türkmen dili galyp dur تورکمن دیلی قالیپ دوُر Ýaş dolsun bu gözlere یاش دوْلسون بو گؤزلره
Täze täze sözleri تأزه تأزه سؤزلری Aýry dilden goşdular آیری دیلدن قوْشدیلار Türkmen dilin kiçeldip تورکمن دیلین کیچلدیپ Öz dilinden geçdiler اؤز دیلیندن گچدیلر
Şahyr diýip goşduk biz شاهیر دییپ قوْشدیق بیز Goşgulary ýürekden قوْشغی لاری یورکدن Emma onuň güýji ýok إمما اوْنونگ گویجی یوْق Birje döwüm çörekden بیرجه دؤوم چؤرکدن
Öwretmeli ýaşlara اؤورتمِلی یاشلارا Ene ata öýünde انه آتا اؤیونده Ýörütmeklik bu dili یؤروتمک لیک بو دیلی Şahyrlaryň boýunda شاهیرلارینگ بوْییندا
Aty galdy çapgyda آتی قالدی چاپغی دا Sazy galdy toýlarda سازی قالدی توْیلاردا Galmasyn Türkmen dili قالماسین تورکمن دیلی Çölde galan öýlerde چؤلده قالان اؤیلرده
Bir-ikini bilmese بیر ایکی-نی بیلمسه Ýek-do diýip sanaýar یک دو دییپ سانایار Öz dilinden el çekip اؤز دیلیندن ال چکیپ Aýry dile ýanaýar آیری دیله یانایار
Enesine Mamany انه-سینه مامانی Diýer Papaň çagasy دییه-ر پاپانگ چاغاسی Ejekesi Ämmedir اجکه-سی عمّه-دیر Ämu boldy Agasy عمو بوْلدی آغاسی
Daýzasyda galmady دایزاسی-دا قالمادی Öz paýynyň yzyndan اؤز پایینیگ ایزیندان Daýzasy Hale boldy دایزا-سی خاله بوْلدی Artdyrypdyr pozundan آرتدیریپ-دیر پوْزوندان
Sallançaga Tab diýip ساللانچاغا تاب دییپ Suw ýerine Ab içýär سوو یرینه آب ایچیأر Bir gapy ýapyk bolsa بیر قاپی یاپیق بوْلسا Baz ederin diýp açýar باز ادرین دییپ آچیار
Miweler gaçdy dilden میوه لر قاچدی دیلدن Bagu-bustan diliňden باغ و بوستان دیلینگدن Ärmit boldy Golaby أرمیت بوْلدی گلابی Diliň gitdi eliňden دیلینگ گیتدی الینگدن
Mah aýdan owadan ماه آیدان آوادان Aftab günden ýagtyrak آفتاب گوندن یاغتی راق Sändäli girse dile صندلی گیرسه دیله Oturgaçdan bagtlyrak اوتورغاچ دان باغتلی راق
Türkmen gyz Gelin bolsa تورکمن قیز گلین بوْلسا Ärus boldy diýdiler عروس بوْلدی دییدیلر Horaz dilden gaçanda هوْراز دیلدن قاچاندا Hurus boldy diýdiler خروس بوْلدی دییدیلر
Aýasyna Käf diýip آیا-سینا کف دییپ Goşaryna Moç diýär قوْشارینا مچ دییأر Ökjeside Paşnedir اؤکجه سی-ده پاشنه دیر Ýok ýerine Noç diýär یوْق یرینه نوچ دییأر
Türkmen gyzlar ýigitler تورکمن قیزلار ییگیت لر Parsça gürläp guwanýar پارسچا گورلأپ قووانیار Pars dilini ulaldyp پارس دیلنی اولالدیپ Öz dilinden utanýar اؤز دیلیندن اوتانیار
Parsyň dili milli dil پارسینگ دیلی میللی دیل Sözlemegi süýjidir سؤزله-مِگی سویجی-دیر Ene dilin unutmak انه دیلین اونوتماق Türkmen dile iýjidir تورکمن دیله اییجی-دیر
Serhetden aşyp gitseň سرحد-دن آشیپ گیتسنگ Orsça girer diliňe اوْرسچا گیرر دیلینگه Türkmensähraň içinde تورکمن صحرانگ ایچینده Parsça girer diliňe پارسچا گیرر دیلینگه
Parsalar bize dogandyr پارس لار بیزه دوْغان-دیر Agzalalyk bolmasyn آغزالالیق بوْلماسین Türkmen dili namysdyr تورکمن دیلی نامیس-دیر Namysymyz ölmesin نامیسیمیز اؤلمه-سین
Türkmen sünnet däbini تورکمن سنّت دأبینی Hormat bilen saklaýlyň حرمت بیلن ساقلایلینگ Ylaýta-da dilini ایلایتا-دا دیلینی Hor etmäni saklaýlyň هوْر إتمأنی ساقلایلینگ
Türkmen ogly utanmaz تورکمن اوْغلی اوتانماز Ene diliň sözüne انه دیلینگ سؤزینه Ene dilin bilmeýän انه دیلین بیلمه-یأن Gara çeksin ýüzüne قارا چکسین یؤزینه
لطفا نظر بدهید.
نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
مقالات موجود در سایر صفحات وبلاگ History of Turkmenistan in Brief ... (English) Türkmen Language ... (English) KÖNE TÜRKMEN ÝAZUWY ... (Türkmençe) Bir niçe Atalarsözi ... (Türkmençe) Türkmeniñ Taýpalary ... (Türkmençe)- pic حضرت ابوحنيفه (رض) ... (فارسی) ترکهای قبرس ... (فارسی) آثار زبان ترکی در زبان سرخ پوستان امریکا ... (فارسی) STAVROPOL TÜRKMENLERİ ترکمنهای استاوروپل ... (فارسی-Türkçe ) نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
TÜRKMEN تركمن ها - تركمان در منابع شرقي- از اعقاب قبايل اغوز هستند كه در شمال درياي آرال زندگي مي كرده اند و در حدود قرن دهم ميلادي ، با گسترش امپراطوري سلجوقي به سوي جنوب و غرب مهاجرت كرده اند. بعضي از قبايل در سرزميني مسكن گزيدند كه بعدها به نام آنها ناميده شد. قبايل ديگر راه خود را به سوي آذربايجان و آناتولي ادامه دادند، امري كه نشان دهنده خويشاوندي قديمي آذربايجاني ها و ترك هاي تركيه با تركمن ها مي باشد. از حدود قرن دهم ميلادي به بعد در نوشته هاي جهانگردان و جغرافيدانان عرب به اسم ترکمن برمي خوريم.بين سالهاي 1879 و 1875 آخرين منطقه تركستان به تصرف روسها در مي آيد و به امپراطوري تزاري و سپس در سال 1925 به اتحاد جماهير شوروي ضميمه مي شود. تركمن ها، مردماني با فرهنگ و سنتهاي كوچ نشيني به مدت چندين دهه تحت سياست روسي سازي قرار ميگيرند كه با سياست اسكان و اشتراكي سازي شوروي شدت مي يابد و اين امر در دهه 1930 به اوج خود مي رسد. اين سياست و پيامدهاي آن باعث مهاجرت صدها هزار تركمن به سوي افغانستان مي شود. قبل از اشغال روسها جمعيت تركمنستان در حدود 1150000 نفر بوده است. ولي به دليل اينكه هيچگونه حكومت مركزي وجود نداشته اين رقم ، تقريبي بيش نيست. جغرافياي تاريخي و خاستگاه اوليه ترکمن ها حوزه شرقي سير دريا ( سيحون) از ديرباز خاستگاه اوليه قوم ترکان بوده است، وجود کتيبه هاي متعدد نظير کتيبه ي اورخون در يني سئي و کتيبه ي "کول تکين" از وجود ترکان در اين نواحي خبر مي دهند. سياحان از وجود ترکمن ها در شهرهاي يني کنت و ايسي گول (درياچه بالخاش) خبر دادند. مولف حدود العالم در سال 372 هجري در ذکر درياي ايسي گول مي نويسد: "درياي ايسي گول ميان چگل و تغزغز است." اين نوشته که در قرن چهارم هجري نوشته شده تا اندازه اي موقعيت اغوز را تشريح مي کند. مقدسي جغرافي دان عرب در ضمن شمارش شهرهاي اسپيجاب از خورسوغ، ترار، شغلجان، طراز، چکل، برسخان، ميرکي و اردو نام مي برد. اسپيجاب در کتاب ديوان لغات الترک محمود کاشغري مولف قرن ششم هجري به صورت "آق شهر" و "سايرام" نيز آمده است. اسپيجاب منطقه ي حايل بين دو قوم ترکان بوده که يکي از آنان ترکان اوغوز (ترکمن ها) و دسته ي ديگر قارليق بود. بنا به قول مقدسي، "جنگجويان اسلام نخستين بار در منطقه ي اسپيجاب در قصبه اي به نام سوران (سابران) با اغوزها روبرو شدند." نام ترکمن نخستين بار در دايره المعارف چيني قرن هشتم ميلادي آمده است. هم چنين ترکمن را نام قومي از اقوام زرد پوست ترک زبان دانسته اند که از چندين هزار سال پيش در شمال درياچه «ايسيک گول» (بالخاش) در شمال مغولستان زندگي مي کرده اند. نويسندگان ايران براي نخستين بار در قرن پنجم هجري قمري به قومي ترک نژاد به نام ترک يا ترکمانان که در آسياي مرکزي ساکن بوده اند، اشاره مي کنند. افسانه پيدايش قوم ترکمن جامعه شناسان و اتنو لوژيست ها (عالمان علم طوايف بشر ) بر اين عقيده اند که با آّگاه نبودن از گذشته خود، آينده را نگريسستن از محالات است. و با اعتقاد بر اين اصل است که نياکان ما و گذشتگان نژادهاي ديگر دانستن هفت نسل را به هر فردي از افراد يک قوم واجب و فرض دانسته اند. در تاريک اتراک، اغوز ، اجداد تمام قبايل ترک و ترکمن معرفي شده و مورخين و محققين قديم ، اطلاعات افسانه آميزي را در اين مورد به دست داده اند که با وجود افسانه گونه اش ما را به دريافت حقايقي از تاريخ اقوام ترک و قبايل انشعابي از اغوز و پيدايش ترکمن راهنمايي مي کند و آشنا مي سازد. 2240 سال پس ازتوبه حضرت آدم، با دعاي حضرت نوح(ع)، واقعه عظيم طوفان نوح رخ داد. پس از طوفان، تنها 80 انسان که به نوح(ع) ايمان آورده بودند در روي زمين باقي ماندند که 40 زن و 40 مرد بودند. سه تن از آنان نيز فرزندان حضرت نوح بودند که حام(Ham) ، سام(Sam) و يافث(Yafeth) نام داشتند. نقل مي کنند که روزي هنگامي که حضرت نوح (ع) در حال استراحت بود، وزيدن باد ، باعث نمايان شدن عورت ايشان گرديد. حام اين موضوع را مي بيند و مي خندد. سام، حام را سرزنش مي کند و يافث نيز فورا آن را مي پوشاند.نوح (ع)، از اين ماجرا آگاه مي شود و براي همين ، حام را شماتت مي کند و در حق او دعاي بد مي کند و از اينرو فرزندان حام تا قيامت سيه چرده شده اند و در حق سام و يافث نيز دعاي خير مي کند و لذا از فرزندان اين دو اهل فضل بسيارند. نوح (ع) زمين را از جنوب تا شمال ، سه قسم کرد و قسمت اول از طرف جنوب را به حام داد . حام در سودان زيسته و جد سياهپوستان است. قسمت ميانه را به سام داد ، سام پدر اعراب و فرس است و در خاورميانه زندگي مي کرد. و بالاخره قسمت سوم را به يافث داد و او را به جانب مشرق فرستاد. يافث جد مشترک ترک ها و زرد پوستان است. بنابراين اين سه برادر جد مشترک تمام انسان هاي امروزي هستند.« ترکان يافث را ابوبجه(ابولجه) خان خوانده اند و تمامي مغولان و اصناف اتراک و صحرانشينان را از نسل وي مي دانند و شرح آن حال بر اين تقرير مي کنند که ابوبجه خان صحرانشين بود و ييلاق او در اورتاق و کرتاق که کوه هاي عظيم و بلند است و در آن حدود شهري است اينانج نام و قشلاق او هم در آن حدود به موضعي که نام او، يورسوق و قاقيان و قارقروم(قراقوروم) و شهر تلاس و قاري صيرم، در نزديکي آن موضع افتاده و قاري صيرم ، شهري قديم و عظيم است.» ابو بجه خان پسري داشت بنام ديب بايقوي، بسيار با کفايت و با شوکت و او نيز چهار پسر داشت به اسامي قراخان، آورخان، کرخان و گزخان.در آن ايام مجموعا آن قوم کافر بودند. پس از ديب بايقوي، قراخان جانشين پدر شد و از وي پسري به وجود آمد که سه شبانه روز پستان مادر را نگرفت و شير نخورد. مادرش سخت نگران شد و هر شب در خواب مي ديد که آن پسر ، به مادر مي گويد : اگر تو خدا را بپرستي من شير تو را خواهم خورد. مادرش نيز چون آن قوم کافربود از بيم جان خود و فرزندش نمي توانست اين موضوع را به کسي ابراز کند. ولي در نهان خداپرست شد و به خداي بزرگ ايمان آورد. آن گاه آن پسر شير مادر را خورد. اين پسر در يک سالگي داراي هوش و ذکاوت فوق العاده گرديد و آثار نبوغ در وي نمايان شد و پدرش با مشاهده اين وضع دريافت که اين پسر در آتيه شخص بزرگ و معتبري خواهد شد. لذا براي نامگذاري وي با خويشان به مشورت پرداخت . در همين حال کودک به قدرت الهي به زبان آمد و گفت نام مرا اغوز بگذاريد.حاضران از صحبت کودک دچار تعجب و حيرت شدند ونام او را اغوز گذاشتند. وقتي اغوز به سن ازدواج رسيد ، پدرش دختر عموي اوغوز، دختر گزخان را به عقد او در آورد. اوغوز به دختر گفت اگر به خدا ايمان بياوري من تو را دوست خواهم داشت و گر نه من به تو نزديک نمي شوم. دختر نيز قبول نکرد و تهديد کرد که به پدرت خواهم گفت.اوغوزنيز هرگر به او نزديکي نکرد. قراخان وقتي که ديد اوغوز همسرش را دوست ندارد ، از روي علاقه اي که به پسرش داشت دختر ديگر برادرش يعني دختر کرخان را به عقد او در آورد.اوغوز به اين دختر نيز مي گويد که اگر به خدا ايمان نياوري من به تو نزديک نمي شوم. ولي او هم قبول نمي کند. قراخان اين بار نيز چون مي بيند اوغوز به هيچ يک از همسرانش علاقه ندارد به خاطر محبت بيش از حد نسبت به اغوز تصميم مي گيرد دختر ديگر برادرش آورخان را را به عقد او در آورد.روزي اغوز هنگامي که از شکار بر مي گشت ، کنار رودخانه دختر آورخان را مي بيند که در حال تماشاي کنيزاني است که رخت مي شويند.اغوز جلوتر رفته به دختر عمويش مي گويد : مي داني که پدرم قبلا دو همسر برايم گرفت و هر دو دختر عمويم هستند.با اين وجود من از آنها بيزارم ، زيرا آنها به خداوند آسمان ايمان ندارند. اکنون اگر به يکتايي خداوند اقرار کني و به او ايمان بياوري من تو را دوست خواهم داشت. دختر جواب داد من از قبل خداوند را نمي شناسم و نمي دانم، اما از حرف تو نمي گذرم ، هر چه بگويي انجام مي دهم. اغوز گفت: من دلم مي خواهد که تو به خدا ايمان بياوري. دختر گفت ايمان آوردم و خدا را دوست دارم. آن گاه قراخان دختر آورخان را به عقد اغوز در آورد. از آن پس اغوز هميشه در کنار همسرش بود زيرا او نيز به خدا ايمان آورده بود. در مقابل از پدر و عمو هايش دوري مي گزيد. چرا که آنها کافر بودند. او همواره نام خدا را به زبان عربي در زير لب زمزمه مي کرد و هرگز از ورد زبانش دور نمي شد و هيچکس معناي ورد الله را نمي دانست . لذا فکر مي کردند که آواز است. روزي قراخان در جمع خانوادگي از عروسان خود راجع به اوغوز سوال مي کند. در اين هنگام دو همسر اول اوغوز ، براي گرفتن انتقام از وي، به قراخان مي گويند که پسرت از دين ما خارج شده و خداي آسمان را مي پرستدو ما را نيز مي خواست به راه خود بکشاند ولي ما قبول نکرديم و براي همين است که از ما بيزاري مي جويد . ولي همسر سومي به حرف او گوش کرد و به دين او رفت. در آن هنگام اوغوز به همراه دوستانش به شکار رفته بود. قراخان پس از آگاه شدن از اين موضوع ، تمام برادران و برادرزادگان و خويشان را جمع کرد و گفت: پسرم اوغوز در کودکي عظيم مقبل و مستعد مي نمودو مرا به او دلبستگي تمام بود و اين زمان کار بد پيش گرفته و از دين ما برگشته ، او را زنده نتوان گذاشت. همه آن جمع از آن سخن رنجيدند و همگي تصميم به قتل او گرفتند. همسر اوغوز که از جريان باخبر شد ، فورا زني از همسايگان را که به وي اعتماد داشت پيش اوغوز فرستاد و او را خبردار کرد . اوغوز به همراه ياران و دوستانش در مقابل پدر و عموها و عموزاده هايش صف آرايي کرد. جنگ آغاز شد و تا 75 سال (؟) نيز به طول انجاميد تا اينکه روزي قراخان بر اثر ضربه شمشير کشته شد و برادران و عموهاي اوغوز تسليم شدند و اوغوز به فرمانروايي آنها رسيد و تا تلاس و صيرم و بخارا را تصرف کرد. از اوغوز شش پسر به وجود آمد به اسامي گون خان(آفتاب)، آي خان(ماه)، الدوز خان(ستاره)، گوک خان(آسمان)، داغ خان(کوه) و دنگيزخان(دريا). هريک از اين پسران داراي چهار پسر شدند که از آن 24 نفر، 24 قبيله ترک به وجود آمدند و هر يک با نام و لقب خاص که تمام اتراک از اين 24 نفر هستند. اوغوز تمامي کشورهاي ايران، توران، مصر، شام، روم، فرنگ و ديگر ولايات را تصرف کرد و سپس به سرزمين اصلي خود در اورتاق و کرتاق بازگشت. به مرور زمان از آن اقوام ، شعب زيادي بوجود آمدند و هر يک اسم و لقبي يافتند مانند اوغوز که امروزه تمام آن اقوام را مجموعا ترکمن مي گويند. روزي شش پسر اوغوز به شکار رفته بودند و کماني زرين با سه تير طلايي يافتند و نزد پدر آوردند تا تقسيم کند. وي کمان را به سه پسر بزرگتر داد و سه تير را به سه پسر کوچکتر ، و فرمود: به اقوامي که از نسل سه پسري که کمان به ايشان داده شده ، لقب و کنيت بوزوق(پاره کردن) بگويند.زيرا کمان را به ضرورت بايد پاره کرد تا بتوان تقسيم کرد. وي لشکر دست راست را به اين سه پسر و خانواده آنها سپرد و لقب اقوامي که از نسل آن پسراني هستند که تيرها را به ايشان داد اوجوق ( اوچ + اوق = سه تير ) کرد و لشکر دست چپ را به آنها سپرد. تخت پادشاهي را نيز به قوم بوزوق داد و پس از مرگ اوغوز خان، طبق وصيت وي ، گون خان جانشين پدر شد. از آن پس اين مناسبات همواره رعايت مي شد. حتي وقتي که طغرل وارد نيشابور شد کماني به بازو و سه تير به کمر به نشانه فرمانروايي بر دو جناح اوغوز داشت. طغرل فرزند سلجوق از قبيله قينيق يکي از 24 قبيله اوغوزها بود که سلسله سلجوقيان را تشکيل داد. پس از آنکه گون خان جانشين پدر خود اوغوز گرديد، وزيرش ايکيت ارقيل خواجه که شخصي دورانديش بود به او گفت: اوغوز پادشاهي بزرگ بود و ممالک روي زمين گرفته و خزائن و اموال و چهارپايان بيشمار دارد و آنرا جمله به شما که فرزندان آنيد گذاشته و از هر يک از شما ( شش برادر ) چهار پسر مقبل بوجود آمده ، من بعد مبادا که اين فرزندان جهت مال و ملک مخاصمت و منازعت کنند، مصلحت در آن باشد که منصب و راه و نام ولقب هر يک عليحده معين و مقرر گردد و هر يک را نشاني و تمغائي باشد که فرمان ها و خزائن و گله و رمه بدان نشان و تمغا مخصوص گردانند تا هيچکدام با يکديگر مجادله و عناد نتوانند کرد. و فرزندان و اعقاب ايشان هر يک نام و کنيت و راه خود دانند تا موجب ثبات دولت و دوام نيکنامي ايشان باشد. گون خان آن سخن را پسنديد و لذا براي هر يک قبيله مهر و تمغاي مخصوص قرار داد و براي هر چهار قبيله نيز يک اونقون (توتم) معين کرد. اونقون ها مرغان شکاري (عقاب، باز، شاهين و امثال آن) بودند و در نظر ترکان مقدس شمرده مي شدند و گوشتشان حرام بود.هر قبيله مهر خود را بر احشام و اسبهاي خود مي زدند. هنگاميکه در قرن يازدهم ميلادي اسلام به صورت عمومي درآمد، مسلمانان به اوغوزهاي مسلمان ، ترکمن مي گفتند. سرانجام در اوايل قرن سيزدهم ميلادي نام ترکمن جايگزين کلمه اوغوز شد.قديمي ترين سند اسلامي که در آن نامي از ترکمن به ميان آمده ، احسن التقاسيم مقدسي است که در قرن چهارم هجري نوشته شده است. قبايل بوزوق: 1- فرزندان گون خان: قايي(محکم) ، بايات(توانگر) ، آلقراولي(موفق) ، قرا ائولي(داراي چادر سياه) 2- فرزندان آي خان: يازير(حاکم به کشورهاي بسيار) ، دوگر(براي جمع شدن) ، دودرغا(کشورگشايي و حکومت) ، بايرلي(؟) 3- فرزندان اولدوزخان: اوشار(چالاک و علاقمند به حيوانات) ، قزاق يا قيزيق(قوي) ، بيکدلي(مانند بزرگان عزيز است) ، قارقين( غذاي زياد سير کننده) قبايل اوجوق: 1- فرزندان گوگ خان: بايندر(جاي پر نعمت) ، بچنه(رزمنده با غيرت) ، چاو ولدور(باشرف-مشهور) ، چبني(مبارز) 2- فرزندان داغ خان: سالور(در هز جا شمشيرش مي برد) ، ايمور( نيکو توانگر) ، آلا يونتلي(داراي چهارپايان نيکو) ، اورکز(نيکو کار و با نظام) 3- فرزندان دنگيز خان: ييگدير(خوبي و بزرگي و مردانگي) ، بوگدر(متواضع و خدمتگزار) ، ييوه(سرور همه) ، قينيق(عزيز جامعه) منابع: 1- جامع التواريخ- خواجه رشيدالدين فضل الله ، دکتر بهمن کريمي ، اقبال تهران 1362 2- فضائل الترکمان- عبدالرحمن آخوند تنگلي قراقچي ، ناشر: نور محمد آخوند بازيار سخاوي 3- طوايف ترکمان- سيد علي ميرنيا ، انتشارات اطلس 1366 4- تاريخ، زبان و لهجه هاي ترکي-دکتر جواد هيئت نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
Türkmeniñ Taýpalary Ýomut, Gökleñ täsip edip özünden
تركمن ها به قبايل ، طايفه ها و تيره هاي مختلف تقسيم مي شوند. يازده قبيله اصلي در بين تركمن ها وجود دارد که همین هایی هستند،که در جدول ملاحضه می کنید. برای دریافت جدول طوایف به صورت عکس روی این لینک کلیک کنید:
در اینجا به طور خلاصه هر قبیله را معرفی می کنیم. 1- Alili تركمن هاي آل ايلي (عالي ايل يا علي ايلي ها) : اينها گروه كوچكي را در تركمنستان تشكيل مي دهند و در شمال افغانستان نيز مشاهده ميشوند. چندهزار نفر از اين قبيله در شمال ايران در اطراف قوچان ساكن هستند. 2- Ata ( Türkmen ata ) آتا ترکمن ها : اين قبيله در نزديكي واحه خيوه ازبكستان ساكن هستند و امروزه همانند قبايل ديگر در كشورهاي مختلف پراكنده شده اند. آتا تركمن ها به سه طايفه تقسيم مي شوند: Ybagata, Narata, Omarata 3- Ärsary ترکمن های ارساری: اين قبيله در سرزمين وسيعي ، از كناره چپ آمودريا در بخارا تا درون استان بلخ افغانستان سكونت داشته اند. ارساري ها امروزه يكي از مهمترين قبايل منسجم تركمنستان محسوب مي شوند. آنها به چهار طايفه تقسيم مي شوند: . Uka, Alaşa, Gara, Bekebül 4- Çowdur ترکمن های چاودور ( چاودیر و یا چوودیر ) : اين قبيله در مسير منقشلاق به خيوه ازبكستان ساكن بوده اند. در حال حاضر داراي جمعيتي به تعداد چند هزار نفر است. تيرههاي عمدة ي آنها از بحر خزر تا «كهنه اورگنچ» و« بولدومساز» و«پرسو» و«گوگجق مرو» متفرق هستند. اين قبيله اولين قبيله اي است كه با روسها روبرو شده است. چودورها به هفت طايفه تقسيم مي شوند: . Şohو Esenli, Bosajy, Burunjuk, Abdal, Igdir, Çowdur 5- Ýemreli ترکمن های یمرلی ( یمره لی – امرعلی - امره لی – امرالی ) : در سمت شرقی آمو دریا نزدیک خیوه ساکن بودند. يكي از كوچكترين قبايل تركمن محسوب ميشوند. در کتب مختلف نام قبیله Yemreliرا به صورت های گوناگون مانند: امرعلی، امرالی، امره لی ، یمره لی و یمرلی ثبت کرده اند. اما به نظر می آید تلفظ صحیح آن بنا بر گفته بزرگان و منابع ترکمنستانی ( که در الفبای آنها تلفظ کلمات ترکمنی مشخص تر از خط فارسی است )، Yemreli باشد. آرمینیوس وابری در کتاب خود" سیاحت درویشی دروغین " طایفه یمرلی را از یموت ثبت کرده است که این اشتباهی بیش نیست، و با بسیاری از اسناد و کتب تاریخی می توان نادرستی آن را ثابت کرد. وی ایل یموت را به 4 طایفه آتابای، جعفربای، شرف جونی و اوگورج علی، تقسیم کرده که خود این طوایف به تیره های مختلف تقسیم می شوندو یمرلی را تیره ای از طایفه شرف جونی دانسته است. ابولغازی بهادر خان در کتاب خود " شجره تراکمه " به سال 1071 قمری در مورد ریشه این قبیله این چنین می نویسد: ریشه قبیله « یمرایلی » چنین است که فردی در مانقشلاق شخصی از قبیله «سالور داخلی» را کشته و به میان «ایل سالور» ( (Salyr مستقر در «درون» ( شهری در خراسان قدیم) پناهنده می شود. پس در همانجا ازدواج کرده ماندگار می شود. جمیع قبیله « یمرایلی » از نسل او هستند. اما پروفسور دکتر فاروق سومر ( Faruk Sümer.1924-1995 Prof.Dr. ) در کتاب معروف خود اغوزها (ترکمنها) ، - Oguzlar ( Türkmenler) – اغوزلار ( تورکمن لر ) – این طور می نویسد که : قبیله یمیر ایلی ( یمره لی ) Yemir-Eli نیز که در ناحیه درون واقع در خراسان قدیم می زیسته اند از تیمور توغلو خان Timur-tuğlu-Han که بیگی از قبیله ایچکی سالور ( سالور داخلی ) بود منشعب شده اند. "معروفی" ( Magrupy – ماغروپی ) (1810-1735) یکی از شاعران ترکمن از این طایفه است.که در یکی از شعرهایش، اینگونه نسب خود را معرفی می کند: " Aslymyz Ýemreli, zatymyz Magrup " آصلیمیز یمرلی ، ذاتیمیز ماغروپ 6- Gökleň تركمن هاي گوكلان ( گوکلن. گوکلنگ): اساساً در جنوب غربي كشور و در ايران بين رشته كوه كوپه داغ و دره هاي البرز زندگي ميكنندگوكلانها غالباً در معرض تهاجم از ناحيه ايران بوده اند و آثار فرهنگ فارسي را در گويش خود حفظ كرده اند كه از غير معيارترين صورتهاي زباني محسوب مي شود. گوكلانها با قرار گرفتن تحت حاكميت شاه ايران موقعيت برتر خود را در بين تركمن ها از دست داده و جايگاه خود را به تكه ها سپرده اند. كلنل ييت كه سفري به ميان گوكلان ها داشته و آنها را از نزديك مشاهده كرده است مي نويسد: « به نظر ميرسيد كه آنها تيرههاي بسيار متفاوتي از تكه ها، ارساري ها و ساير تركمن هايي كه تا آن موقع ديده بودم باشند؛ بعضي از آنها بور و تعدادي نيز زرد پريده رنگ بودند و در مقايسه با تكهها و ساريكها ريشهاي پرتري داشتند، آنها اسب هاي بهتري را سوار بودند و كلاه هايي از پوست بره، تقريباً بزرگ تر و پهن تر از كلاه هاي عادي بر سرداشتند. درون آلاچيقهاي آنها وضع خوبي نداشت، از قالي هاي زيبايي كه تكهها و ساريكها بر كف چادر فرش مي كنند و يا كيف هايي كه بر ديوار مي آويزند، خبري نبود، علت اين امر، فقر يا نداري آنها نبود، چون وضع خوبي داشتند. بعضي از سران آنها ثروت زيادي داشتند، از جمله «سبحان قليخان» رئيس ابههاي «شغال تپه»؛ بلكه علتش اين بود كه گوكلان ها مانند طايفه هاي ديگر هنر قاليبافي و كيف بافي و ... را نداشتند و تنها هنر آنها در زمينه ى صنايع دستي نمدبافي بود ونيز آنها همواره ساده زندگي مي كردند وبه به كار بردن اشياى قيمتي در منازل خود اشتياق نداشتند. گوكلان ها پيش از طوايف ديگر تركمن مطيع ايرانيان شدند زيرا «آنان در سرزميني كه به سر مي بردند به علت حملات پي در پي ايرانيان زندگي آرامي نداشتند و پيش از آن كه ايران آنها را تسليم خود كند، مورد تهاجم آقامحمدخان (پادشاه ايران) و محمد امين خان (حاكم خيوه) قرار گرفتند و تاحدود زيادي نابود شدند. بدين طريق آنها چاره اي جز تسليم شدن به شاه ايران در اوايل دهة ي 1840 نداشتند.» يكي از ادباي بزرگ تركمن مختوم قلی فراغی Magtymguly از قبيله گوكلان است. اين قبيله به هشت طايفه تقسيم مي شود: , Kaýy , Kirik , Çakir begdili , Ýangah , Garib Ali-khan Erkekli , Baýyndyr , Aýderwiş 7- Sakar ترکمن های ساقار : قبيله اي كوچك هستند كه بين بيابان Andköy و شهر ماري زندگي مي كرده اند. ساقارها تا حد زيادي با تكه ها در آميخته اند. به چند طایفه تقسیم می شوند که در جدول طوایف ( در بالا ) آمده است. 8- Salyr ترکمن های سالیر ( سالور ، سالر ): از قديمي ترين قبايل تركمن محسوب مي شوند. در شرق قبيله تكه بين رودهاي Saraks و Murgab زندگي مي كنند و گروهي مهم را تشكيل مي دهند. در اواخر دوران صفوي ، تركمن هاي سالور در ناحيه ي«اتك» و «آخال» مسكن گرفتندو بعد از مرگ نادرشاه حركت تدريجي خود را به سوي خراسان آغاز كردند. سالورها در دوران پادشاهي فتحعلى شاه خود را به رود تجن رساندند. عباس ميرزا نايب السلطنه درگيري هاي زيادي با اين اقوام داشت و سرانجام براي ريشه كن كردن اين قوم در 12جمادي الثاني 1248هـ. ق. راهي سرخس شد و عدة ي زيادي از سالورها را اسير كرده، به مشهد آورد. سالر ها به سه طايفه تقسيم مي شوند: Kiçiaga Garaman , Ýalawaç , ( قارامان . یالواچ . کیچی آقا ) كه هركدام ازاين طوايف نيز خود به شعبات مختلفي تقسيم مي شوند. 9- Saryk ترکمن های ساریق : يك قبيله ى قديمي ديگرند كه در منطقه penjeh و همچنين مناطق Tagtabazarو Ýolotan زندگي مي كنند. اين طايفه به قبايل متعددي با نام هاي «خراسانلي»،«بيراج»،«سوخته»،«آلاشا»و«هرزقي» تقسيم مي شوند كه هركدام داراي شعبات مختلفي هستند. ساريق ها در كنار رودخانه ي مرغاب اشتغال دارند و به اين واسطه به زراعت و باغباني مي پردازند. گلههاي زياد گوسفند و شتر فراوان دارند كه در نزديكي رودخانه ي « قاراتپه» در دامنه ي شمال «پاروپامسيوس» خوراك فراوان براي آنها موجود است. در طول تاريخ به دليل جنگهاي فراوان و تهاجم از طرف ايران جمعيت شان دچار كاهش شديد شده است. با اينحال ساريق ها به نه طايفه تقسيم مي شوند: Bir-Aş , Badanen , Alyşa , Gyzyl-Marat , Barzaky , Doýaşy , Gojaly , Ganly-Baş , Suhty 10- Teke tekeدر زبان ترکمنی به معنی بز نر است ترکمن های تکه : تكه از بزرگ ترين و نيرومندترين قبيله هاي تركمن است كه نفوذ آنها دركشورهاي مجاور بلكه در ميان كل مردم تركمن محسوس است. قدرت فزاينده ي تكه، رهبريت تركمن ها را به آنها داد. همان طوري كه در واقع اسم آنها هم تلويحاً بيان گر آن بود. اين قبيله، آخال- تكه نيز ناميده مي شود و يكي از مهمترين قبايل تركمنستان كنوني است. سرزمين اوليه آنها واحه ماري ( مرو قدیم ) و آخال مي باشد. و قلمرو تحت پوشش آنها از دشتهاي Igdi تا واحه خيوه ازبكستان گسترش مي يابد. تكه ها همچنين در Baýram Ali و Kyzyl-Arwat نيز مشاهده مي شوند . آنها در آخال و واحه هاي مرو، و در سرتاسر كوير و «اوزبوي»، از نزديك چاه هاي «ايگدي» گرفته تا مرزهاي واحه ي خيوه مي زيستند. زماني بيش تر جمعيت تكه در سرزمين آخال ساكن شده بودند، اما بعد از اين كه سدي روي مرغاب ساخته شد، عده اي به واحه ي مرو انتقال يافتند، كه بدين ترتيب مرو از واحة ي آخال پرجمعيت تر گرديد. و به واسطه ي اسم محل سكناي خود، به «آخال تكه» و «تكه مرو» موسوم شدند. علت انتقال تكه هاي مرو از واحة ي آخال، فشار جمعيت و نداشتن زمين هاي زراعي كافي و نبودن آذوقه در آخال بوده است كه يكي از رهبران تكه به نام «قوشيدخان» با زدن سدي بر روي رودخانه ي مرغاب آن واحه را آباد مي كند. و تكه هاي مرو در سال 1835 از آخال تكه جدا ميشوند و در مرو در كنار رودخانه ي مرغاب سكني مي گزينند. بر اساس اخباري كه از آنها در دست است ،در آن اوقات عدة ي زيادي از تركمن هاي تكه به راهنمايي «اورازخان» از زمين آخال حركت كرده به مسافت هشتاد ورست به مغرب روستاي «جيار» كه در انتهاي هري رود واقع است رسيدند. سي سال بعد تكه ها، با ايراني هايي كه از طرف قاجاريه براي تنبيه و غارت آنها فرستاده شده بودند جنگ و خون ريزي داشتند. در اين جنگ كه به جنگ مرو معروف است، تكه ها شكست سختي را بر قشون ايران وارد ساختند. بعد از شكست ايراني ها، تركمن هاي تكه، تراكمه ي ساريق وسالور را مطيع خود نمودند و تمام خاك مرو را تصرف كرده و خودرا نه تنها از تبعيت ايراني ها خلاص كردند، بلكه از تبعيت اهل خيوق نيز بيرون آمدند. تكه ها كه از نيرومندترين و شجاع ترين طايفه ي تركمن هستند در مقابل هجوم قشون ايراني و روسي، مقاومت هاي زيادي نمودند و شكست سختي را به اين دو مهاجم قدرتمند و نيز حاكم خيوه وارد آوردند. درباره ي شجاعت تكه ها در« گرگان نامه» ي «مسيح ذبيحي» اين گونه آمده است كه : «تنها، تراكمه ي تكه سبب هستند كه روس ها با هزار زحمت وضع حاليه ي خود را در آسياي وسطي تحصيل نموده اند و نتوانند روابط خود را در اين ممالك وسعت دهند. كار آساني نخواهد بود كه روس ها تراكمه ي تكه را به اطاعت درآورند. آنچه بيشتر اسباب صعوبت انقياد تراكمه ي تكه است نه تنها شجاعت آنها كه چندين بار علايم آنها به ظهور رسيده است ، بلكه ميل زياد آنها به آزادي است.» گويش تكه به همراه گويش يموت، زبان ملي كشورترکمنستان را شكل مي دهد. تكه ها به سه طايفه تقسيم ميشوند: Tohtomyş , Ýalkamyşو Utamyş اين دو طايفه اخير به تيره هاي مختلف تقسيم مي شوند : توغتاميش ها: : Beg Mejek ,Taýmas, Gara-Gökje, Ýary-Gökje : Gökje Ýagyr-Baş ,Zereň, Kauku : Amaşah Ýakub ,Har : Har Ak kongur ,Kara kongur : Kongur : Wekil Ak-wekil : Çaşkin, Kara-Ýüsüf , , Ýazy, Kanjyk, Kara-Ýürmek, Horun Kara-Wekil : Kakşal, Halil, Haraja, Aryk اوتاميش ها: : Syçmaz Miriş, Elbeh, Topuz, Kara-Ahmat, Perreň, Utjruk : Bagşy Borhoz, Sultan-Aziz, Gök, Zeýakyn, Weniş 11- Ýomut ترکمن های یموت : يموت ها از قبايل قديمي و پرجمعيت تركمن هستند. به همراه تكه ها مهمترين قبايل تركمنستان محسوب مي شوند.- در ایران نیز همینطور. –سرزمين اصلي آنها حاشيه درياي خزر بوده است. يموت ها پر جمعيتند و بسيار پراكنده شدهاند و در مناطق استرآباد تا« كراسنوودسك» (قزل سو) سواحل شرقي درياي خزر و اطراف خيوه ساكن بوده اند. در گرگان نامه ي مسيح ذبيحي در معرفي تركمن ها مطالب ارزنده اي نوشته شده است ،در بخشي ازآن آمده است : «در معرفي تركمن ها ابتدا به آنهايي اشاره خواهيم نمود كه بيشتر در اطراف مشرق سكني داشته و با روس ها بيشتر مربوط بوده و معروف تر از ديگران هستند. نزديك درياي خزر مابين رودخانه هاي اترك و گرگان تراكمه ي« قره چوقا» كه اصلاً يموت هستند سكني دارند و نيز تراكمه ي «بايرام شالي» كه بيشتر آنها در خيوه هستند. همچنين به قدر هزار خانواده از تراكمة ي قراچوقا در خيوه زندگة مى كنند. يموت ها در ايام چنگيزخان و تيمورلنگ اراضي فعلي را كه در دست دارند به دست آورده، سكني گرفتند. ... زماني كه خاندان اتابكان حكمراني مي كردند يموت ها در منطقه ي شمال وشمال شرق ايران فعاليت هاي زيادي در تركمن كردن منطقه داشتند. محل استقرار اولية ي يموت ها عبارتند از: «خوجه نفس»، «كمش تپه»، «خليج حسنقلي»،« چله كن » (چهاركن)، « چكيشلر»و«اترك». بخشي از زبان ادبي تركمن بر گويش يموت مبتني است. يموت ها به چهار طايفه اصلي تقسيم مي شوند. «كلنل چارلزادوارد ييت» مينويسد: «يموت ها ظاهراً مردمي با ايمان و نسبت به معتقدات خود پاي بند بودند، حتي خان هاي همراه ما نيز چندمرتبه در روز نماز خود را به جاي مي آوردند.»
بعد از قتل عام يموت هاي خيوه توسط روس ها در سال 1873، مقاومت آنها در برابر فشار مداوم روس و ايران در هم شكست. قسمتي از يموت ها تسليم روس و قسمتي ديگر تسليم ايران شدند. در آن تاريخ آنها تقريباً 40000 خانوار (جمعاً 200000نفر) بودند. در حدود 15000 خانوار اطراف خيوه و 25000 خانوار در شمال خراسان ايران وساحل شرقي درياي خزر زندگي مي كردند. قبيله هاي يموت از حدود مغرب به مشرق به اين ترتيب مقيم هستند: جعفرباي، آتاباي، يلقي، داز، دوجي، بكه، بهلكه، بدراق، ايمير، كوچك، سلاخ، قجق، قان يوخمز و ايگدير. اين طايفه ها و تيره هاي مربوط به آنها عبارتند از: : Çuny Eýmir, Hoçak, Igdir, Kanýokmaz, Maşrik, Badrak, Daz, : Köçek tatar Megreme Kuruma, Kyzyl, Ak-kyryn, Kerrik, Kyýak, Heýwedi, Danryk : Şaraf Kara-öý, Düýeji, Elgaý, Baga, Jafar-Baý : Baýram şaly (یا یموت های خیوه ) Jünýet , Kara-hoja , Ürüş-Küçü , Üküz, Uşak, Salak هركدام از اين طايفه ها به نوبه خود به تيره ها و سپس به خانواده ها تقسيم مي شوند. در کتب مربوط به طوایف ترکمن از تیره های کوچک یموت مفصلاً بحث شده است و برای کسب اطلاعات بیشتر می توانیر به کتاب هایی نظیر تاریخ سیاسی اجتماعی ترکمن ها ، سیاحت درویشی دروغین، ترکمن ها در عصر امپریالیسم و ... مراجعه نمایید. امروزه بر روي پرچم ملي تركمنستان پنج نقش قالي متعلق به هر يك از پنج قبيله اصلي كشور يعني Saryk , Gökleň ,Ärsary ,Ýomut ,Teke وجود دارد. طوايف و قبايل مقدس تركمن ها: غير از طوايف و تيره هاي مختلف تركمن،تركمن ها داراي چهار طايفه ديگر موسوم به «اولاد» هستند. اين طوايف چهارگانه ي اولاد از طوايف مقدس تركمن به شمار مي آيند. زيرا آنها خود را از نسل خلفاي راشدين « رضي الله تعالي عنهم اجمعين» مي دانند. اين طوايف عبارتند از: الف- «شيخ» ؛از نسل حضرت ابوبكر صديق (رض) ب- «مخدم» ؛(مختوم)ازنسل حضرت عمرفاروق (رض) ج-«آتا» ؛از نسل حضرت عثمان ذي النورين (رض) د-«خوجه» ؛از نسل حضرت علي مرتضي (رض). اين طوايف چهارگانه كه از چهاريار پيامبر(ص) انشعاب يافته اند به خاطراين كه از ياران و خويشاوندان نزديك رسول اكرم (ص) هستند ،اولاد آنها در نزد تركمن ها مقدس شمرده ميشوند ؛ زيرا حضرت ابوبكر پدرزن پيامبر اكرم(ص) است ، حضرت عمر(ع) نيز پدرزن پيامبراكرم(ص) و از طرف ديگر داماد حضرت علي(ع) است. حضرت عثمان (ع) و حضرت علي(ع) هر دو داماد پيامبراكرم (ص) هستند و روايت است كه مي گويند آنها (اولاد) براي تبليغ دين مبين اسلام و از طرف ديگر به علت فرار از ظلم و جور خلفاي اموي به ميان تركمن ها آمده اند. و تركمن ها به آنها اولاد گفته و احترام بسيار زيادي نسبت به آنها قايل بودند و هستند. از ميان اين طوايف،آتا و خوجه پرنفوذترين آنها هستند. به دليل اين كه فرزندان اين دو طايفه از نوادگان و اهل بيت رسول اكرم(ص) محسوب مي شوند.
آنها در هنگام جنگ هاي قبيله اي بين تركمن ها و حتي در سخت ترين شرايط مي توانستند آزادانه در ميان تمام طوايف متخاصم رفت و آمد نمايند و در دعواي آنها ميانجي گري مي كردند و بارها همين اولاد، جدالها و ستيزهاي بزرگي را در ميان طوايف تركمن خنثي نموده و بين گروه هاي متخاصم آشتي برقرار نمودند. آيرونز درباره ي طوايف مقدس و محل آنها مي نويسد: «همواره يك كانال ارتباط ميان طوايف متخاصم حفظ مي گرديد كه ميشداز آن براي برقراري صلح و نيز انجام ساير مقاصد استفاده كرد. اين كانال ارتباطي عبارت از قبايل كوچكي بود كه ادعا مي كردند از اعقاب خلفاي راشدين هستند. تمام قبايل معمولي تركمن،همواره با اين قبايل داراي تبار مقدس، مناسبات صلح آميز داشتند، زيرا به اعتقاد تركمن هاي معمولي، ياغي شدن نسبت به آنها موجب عقوبت شديد الهي بود. اعتقاد به اين عقوبت مي توانست نه فقط از ياغي شدن بلكه از عمل خصومت آميز غيرموجه عليه هريك از اعضاي قبايل مقدس جلوگيري كند. هنوز هم حكايت هاي متعددي دربارة ي ديوانه شدن كساني كه به اشتباه به جاي تركمن هاي معمولي به قبايل مقدس حمله كرده و اموال آنها را سرقت كرده بودند نقل مي شود». بنابراين اعضاي قبايل مقدس كه اولاد خوانده مي شوند،ميتوانستند به منظور تجارت يا به عنوان پيك هاي سياسي آزادانه در بين گروه هاي متخاصم رفتوآمد كنند. منزلت خاص اولادها مستلزم آن بود كه آنان در راستاى برقراري صلح ميان قبايل متخاصم اقدام نمايند. اين نقشي بود كه تا اندازهاي از همه ي گروه هاي بي طرف انتظار ميرفت، ليكن الزام اولادها به ايفاي اين نقش از ديگران بيشتر بود. افراد مطلع ميگفتند، پس از آن كه حمله اي به گروه هاي خصم صورت ميگرفت، اولادها گه گاه به دفاع از قربانيان حمله برمي خاستند و با مطرح كردن فقر و تنگدستي آنان خواستار پس دادن بخشي از احشامشان مي شدند. گفته ميشود گاه بخشي از اموال غارتي واقعاً مسترد مي گرديد، اما هيچ گاه تمام آن را پس نمي دادند. وقتي ميان دو طايفه خصومت هايي با ابعاد بزرگ تر از دزديدن گوسفند درميگرفت اولادها ميان گروههاي متخاصم رفت و آمد ميكردند و خواهان برقراري صلح و آرامش مي شدند. البته آنان هميشه در كوشش هاي خود موفق نبودند. مع ذلك، نقش اولادها، به عنوان يك كانال سياسي، براي تمام يموت ها ارزشمند بود و بخش مهمي از ساختار سياسي سنتي آنان را تشكيل مي داد.»
«بلافاصله بعد از رسيدن به دهكده، هريك از افراد سهم خود را از غنيمت به دست آمده صاحب شدند، اما چيزي نگذشت كه نگراني ها شروع شده و شك و ترديد بر دل ها مستولي گرديد، روي گوسفندان علامتي مشاهده شد كه براساس آن گمان مي رفت آنها به خواجه يا سيدي تعلق داشته باشند، به هرحال اين موضوع صحت پيدا كرد و اولين چيزي كه در اين خصوص شنيدم اين بود كه خواجه يا سيدها براي بازپس گرفتن اموال خود به ده مرادخان آمده بودند. مرادخان فوراً نسبت به مسترد داشتن سهم خود اقدام كرده و توبه نمود و بسيار اظهار ندامت كرد از اين كه چرا بعداز مدتي كه غارت گري را كنار گذاشته بود بار ديگر خود را آلوده ي اين كار كرده است.بقيه ي افراد گروه نيز به نوبه ي خود آنچه را كه به دست آورده بودند بازپس دادند. يكي از آنها كه از فرط خوشحالي با كشتن يكي از گوسفندان در شب قبل دلي از عزا درآورده بود، ناچار گرديد تا يكي از گوسفندان خود را مايه بگذارد و اين تمام چيزي بود كه از اين غارت نصيب وي گرديد. ترسي كه يموت ها از سيدها دارند بسيار تعجب آور است، به محض آن كه بفهمند آنچه را كه به غارت گرفته اند از اموال سيد است نسبت به پس دادن آن اقدام مي كنند، تا مورد لعن و نفرين قرار نگيرند.» منابع: 1, Grammire descriptive de turkmene a l'usage des francophones ( دستور توصیفی زبان ترکمنی برای استفاده فرانسوی زبانان ) تالیف: آقای فیلیپ اشمرکا بلاشه ترجمه: اسلام هورن 2. سیاحت درویشی دروغین در خانات آسیای میانه تالیف: آرمینیوس وامبری ترجمه: فتحعلی خواجه نوریان 3. شجره تراکمه تالیف: ابولغازی بهادر خان ترجمه: آنا دردی عنصری 4. اینترنت نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
STAVROPOL TÜRKMEN TÜRKLERİ 16. yüzyılda esas Türkmenler'den 18.000 evlik bir grup ha1inde koparak Kafkasya'ya yerleşen ve bu günkü sayıları 90.000'i bulduğu söylenen Türkmenler'dir. Ancak bu Türkmenler'in nüfusunun 15.000 civarında olduğu iddiaları da bulunmaktadır. Seyinhan ilinin "Çavdur" uruğundan altı kol, "İğdir" uruğundan dokuz kol ve "Söyüncacı" uruğundan altı kol halinde ayrılan Kafkas Türkmenlerinin belli bir bölümü daha sonra diğer Kafkas Türkleriyle birlikte Türkiye'ye göçmüşlerdir. Geriye kalanlar ise Kafkasya'nın diğer halkları ile birlikte Stavropol ve Astrahan düzlüklerinde göçebe olarak yaşamışlardır. Şu anda Stavropol Krayı'nda 20'ye yakın Türkmen köyü bulunmaktadır. Bu bölgede yaşayan Türkmen çocukları ilk okullarda Türkmenistan'dan gelen kitapları okuyarak kendi ana dilleri ve kendi şiveleri ile eğitim görmektedirler. Kafkasya'da yaşayan Türkmenler'in ağızları Çavdur boyunun ağzına dayanmaktadır, ancak diğer Kafkas Türkleri ile kurulan yakın irtibat sebebi ile Türkmenistan'daki yazı diline göre farklılaşmıştır. Kafkas Türkmenleri'nin ağızlarında asli uzunluk daha yaygındır. Nogay, Kumuk ve Tatar şıvelerinin etkisi ile kelime başındaı bulunan g-, d-, b- ünsüzleri tonsuzlaşarak k-, t-, p- olmuştur: kelin, kabır v.b. Kelime başında g- ve k- ünsüzlerinin "hırk", "hayçı" örneklerinde olduğu gibi h- ünsüzüne dönüştüğü ve bazı kelimelerde de ön seste h+ türediği görülür: hürkdi, haşık. v.b. Kafkas Türkmenleri, Stavropol Türkmenleri veya Truçmenler diye de anılırlar. Diğer Türkmenler gibi bunlar da Sünni Müslüman'dırlar. ترکمنهای استاوروپل ترکمنهای استاوروپل در قرن شانزدهم با جمعیتی در حد 18000 خانوار از سرزمین اصلی ترکمنها در آسیای میانه رهسپار قفقاز شده اند. جمعیت فعلی آنها از سوی برخی 90000 نفر و از سوی برخی دیگر 15000 خانوار اعلام شده است. ترکمنهای قفقاز در طی دوره های گذشته به صورت مجموعه ای شامل شش گروه از طایفه «چاودیر» ، شش گروه از طایفه «ایگدیر» و شش گروه از طایفه «سویون جاجی» که منتسب به ایل «سویون خان» هستند، به همراه سایر ترکهای قفقاز به ترکیه مهاجرت کرده اند. ترکمنهای هجرت نکرده به همراه سایر ترکهای قفقاز در صحراهای آستراحان و استاوروپل به زندگی کوچ نشینی خود ادامه داده اند. در حال حاضر در منطقه استاوروپل حدود 20 روستای ترکمن وجود دارد. بچه های ترکمن آن دیار با کتابهایی که از ترکمنستان به دستشان می رسد در مدارس به فراگیری زبان ترکمنی به شیوه مختص خود می پردازند. لهجه آنها منتج از لهجه طایفه چاودیر است. اما زبان آنها با توجه به ارتباطشان با سایر ترکهای قففار، از زبان ادبی ترکمنستان مقداری تفاوت یافته است. مصوتهای بلند در زبان ترکمنهای استاوروپل بیشتر دیده می شوند. حرفهایی چون گ، د، ب، که تحت تاثیر شیوه های نوغای، کوموک و تاتار در ابتدای کلمات می آیند به «ک»، «ت»، «پ» تبدیل می شوند. صامتهایی چون «گ» و «ک» که در ابتدای کلماتی چون «کلین »، «کابیر » می آیند به صامت «ح» که در ابتدای کلماتی چون «حیرق»، «هایچی» مشاهده می شود، تبدیل می گردند. در بعضی کلمات نیز در صدای اول ح + اصل کلمه مشاهده می شود. مثل: هورکدی= رمید ترکمنهای قفقاز با عناوین «ترکمنهای استاوروپل»، یا «تورچمنلر» شناخته می شوند. اینان نیز مثل سایر ترکمنها سنی مذهب هستند. برگرفته از وبلاگ دکتر عبدالرحمان دیه جی http://drdieji.blogfa.com با تشکر از ایشان بابت ترجمه نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
با این فونت میتوانید در محیط هایی مانند Word به راحتی ترکمنی تایپ کنید. فقط کافی است فونت را دانلود کنید و آن را در پوشه ی Fonts ویندوز ( مثلاً C:/ Windows/ Fonts ) کپی نمایید.
Download Turkmen Fonts
دانلود کتاب کتاب آموزش زبان ترکمنی اصل این کتاب به زبان فرانسه است اما این نسخه توسط آقای "اسلام هورن" به زبان فارسی ترجمه شده است.این نسخه به فرمت PDF میباشد. http://www.turkmenstudents.com/PDF/turkmen_dil_dessury.pdf نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
Türkmen dili - Türkmençe
زبان ترکمني ترکيب زبان ترکي در ذهن بسياري از ما تداعي کننده ي زبان ترکي آذري و يا ترکي جديد ( رايج در ترکيه ) مي باشد. اما در حقيقت ترکيب " زبان ترکي " در تعريف دقيق خود به کليه زبانهايي اطلاق ميشود که از " زبان ترکي باستان " منشعب شده اند. مهمترين (نه همه) اين زبانها عبارتند از : ترکي استانبولي ترکي آذري ترکي ترکمني ترکي تاتاري ترکي ازبکي ترکي قزاقي ترکي قرقيزي ترکي اويغوري ترکي ياکوتي ترکي چوواش ترکمني و عموماً زبان هاي ترکي، جزء خانواده زبان هاي اورال- آلتايي و از گونه زبان هاي پيوندي ( Agglutinant ) هستند. در زبان هاي پيوندي صرف واژه با التصاق اجزاء صرفي ( تکواژها ) به همديگر صورت مي پذيرد. زبان ترکمني در چه زماني از ترکي اغوز انشعاب يافت؟ محمود کاشغري قديمي ترين دستور نويس و لغت شناس شناخته شده زبان ترکي، در قرن پنجم هجري تصريح مي نمايد که " ترکمن ها همان اغوز ها هستند. " ن.آ. باسکاکوف ( N.A.Baskakov ) ترک شناس بزرگ روس خاطر نشان ميسازد که زبان ترکمني طي قرون 8 – 11 ميلادي از زبان قديم اغوزي انشعاب يافته و در پيدايش آن عناصر ترکي و غير ترکي ديگري نيز سهيم بوده اند. محمود کاشغري، زبان اوغوزي را ظريف ترين و سبک ترين زبان ترکي ميداند، اما بر اين نکته اشاره دارد که اغوزي از قرن 5 هجري به بعد با لغات فارسي و عربي درهم آميخته است. زبان ترکمني بسياري از ويژگي هاي زبان ترکي و اغوزي را در خود محفوظ دارد و از معدود زبان هاي ترکي است که اصالت و ظرافت خود را حفظ کرده است. مختومقلي فراغي ( شاعر شهير ترکمن ) زبان ترکمني را از تاثير زبان ترکي- جغتايي زبان رايج در ترکستان پيراسته و اشعار نغز خود را به زبان خالص و ساده ترکمني سروده است. اهميت اين کار هنگامي روشن ميشود که بدانيم حتي پدر وي دولت محمد آزادي آثار خود را به زبان ترکي جغتايي نوشته است. از اين رو حقيقتاً مختومقلي فراغي را مي توان احياگر ادبيات و زبان ترکمني دانست. Turkmen - Türkmen
Turkmen is a Turkic language spoken by about 6.4 million people in Turkmenistan, Afghanistan, Germany, Iran, Iraq, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Pakistan, Russia (Asia), Tajikistan, Turkey (Asia), USA and Uzbekistan. Turkmen only started to appear in writing at the beginning of the 20th century, when it was written with the Arabic script. Between 1928 and 1940 it was written with the Latin alphabet, and from 1940 it was written with the Cyrillic alphabet. Since Turkmenistan declared independence in 1991, Turkmen has been written with a version of the Latin alphabet based on Turkish. Latin alphabet for Turkmen - Türkmen elipbiýi الفباي لاتين تركمني در الفباي لاتين تركمني 30 حرف وجود دارد. اين حروف عبارتند از: A a B b Ç ç D d E e Ä ä F f G g H h I i J j K k L l M m N n Ň ň O o Ö ö P p R r S s Ş ş T t U u Ü ü W w Y y Ý ý Z z Ž ž Sample text in Turkmen Hemme adamlar öz mertebesi we hukuklary boýunça deň ýagdaýda dünýä inyärler. Olara aň hem wyždan berlendir we olar bir-birleri bilen doganlyk ruhundaky garaýyşda bolmalydyrlar.
Translation
All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Recommended books
قانون هماهنگي اصوات Links Online Turkmen - English dictionary http://www.ismanov.com An introduction to Turkmen grammar http://www.altynasyr.8m.com/turkmen.htm از ويژگي هاي زبان ترکمني ( کلاً زبان ترکي ) قانون هماهنگي اصوات است. اصوات سازنده ي هجاها مي باشند. هر هجايي با خود مصوتي به همراه دارد، به عبارت ديگر در کلمه هر مقدار مصوت وجود داشته باشد به همان تعداد نيز هجا خواهيم داشت. مصوت هاي زير و بم در ترکمني چهار مصوت بم ( يوغين ) A O U Y اگر در يک کلمه ترکمني يکي از اين مصوات بم به کار رفته باشد، مصوت زير را ميان خود راه نمي دهند. پنج مصوت زير ( اينچه ) E I Ö Ü Ä اين پنج مصوت زير هيچگاه با چهار مصوت بم نمي آيند. دقت: کلمات مرکب و کلماتي که از زبان هاي ديگر به ترکمني وارد شده اند از اين قاعده مستثني هستند. هماهنگي کلمات از نظر پهن يا گرد بودن کلمات ترکمني هيچگاه به مصوت گرد ختم نمي شوند. مصوت گرد " O " و " Ö " فقط در اولين هجاي کامات نوشته مي شوند . اگر در هجاي بعدي شنيده هم شوند، نوشته نمي شوند. مثلاً : Colak مي نويسيم اما Colok مي خوانيم. Bolar مي نويسم اما Bolor مي خوانيم. Cörek مي نويسم و Cörek يا Cörök مي خوانيم. نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
علامت" : " نشان کشیده بودن صداست. مثالی در زبان ترکمنی : Daş= دور -- Da:ş = سنگ البته علامت " : " در الفبای ترکمنی نگاشته نوشته نمی شود. در بالا نوشته شده که "سگ" به ترکی قدیم به صورت Yt تلفظ میشده است. این به این معنا نیست این که کلمه به صورت "ییت" ( yit ) تلفظ میشده، خیر Y در اینجا صامت نیست مصوت است. Y نماینده ی مصوت بم ( کلفت ) ای است و I نماینده مصوت زیر ( نازک ) ای. Yt در حالت جمع میشود ytlar . اما it در حالت جمع میشود itler . نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
مهاجرت اغوزها ( ترکمن ها ) به سوی غرب
در نتيجه عوامل گوناگون ترکمن ها از ناحيه ي اسپيجاب به سوي غرب مهاجرت کردند. مهمترين علت اين مهاجرت ها، فشار امپراطوران چين بوده است. منابع گوناگون اتحاد چيني ها با قبائل گوناگون ترک را جهت دفع اغوزها نشان مي دهد. علاوه بر مسئله فوق ظهور اسلام نيز عامل مهمي در تشديد اين مهاجرت بوده است. جنگجويان اسلام بعد از پيروزي بر مناصق ترک نشين، عده اي از اقوام را به عنوان غازيان اسلام با خود همراه ساخته، به سرزمين هاي ديگر هجوم آوردند که اين روند در مهاجرات ها موثر بوده است.ترکمن ها در مسير مهاجرت خود از حاشيه شهرهاي بزرگ و آبادي چون سمرقند و بخارا گذشتند و در بخارا به دو گروه تقسيم شدند. يکي از اين دو گروه راه نواحي درياچه آرال (خوارزم) را در پيش گرفته بعد از مدت هاي مديدي در طول تاريخ خود را به سوي اورگنج و از آنجا به سواحل شرقي درياي خزر آمده در شهرهاي آبادي چون دهستان و منقشلاق اسکان گرفتند. گروه ديگري از اغوزها از ناحيه ي بخارا به سوي مرو آمده همزمان با دوران سلطان مسعود غزنوي، جنگ بزرگي در ناحيه ي دندانقان رخ داد که منجر به تغيير حکومت در ايران از غزنويان به سلجوقيان گرديد. به اين ترتيب صحراي وسيعي بين جيحون و بحر خزر پديد آمد که محل سکونت اغوزها گرديد.ترکمن ها بتدريج نواحي بين جيحون و رود اترک را در قرون هفتم و هشتم هجري بعد از هجوم مغولان و فشاري که از سوي آنان وارد شده به اشغال خويش در آوردند.
مهاجرت ترکمن ها به سمت رود اترک و گرگان در قرن نهم هجری آغاز گردیده است. در آن ایام قبائل گوگلان (Gökleñ )، یمرلی ( Yemreli )،و آل علیAlili)) به جلگه های اطراف کوپت داغ کشیده شدند. اندکی بعد ترکمن های ساریق ( Saryk)، أرساری (Ärsary )، سالر ( Salyr ) به جلگه های اطراف قوچان و بجنورد روی آوردند. در همان ایام تکه ( Teke) و یموت ( Yomut ) نیز به سمت شمال خراسان و رود اترک روی آوردند. و این کوچ و مهاجرت تا امضای قرارداد مرزی آخال بین ایران و روسیه 1881 میلادی مطابق با 1299 هجری ادامه داشت..... بقیه در ادامه مطلب ادامه مطلب نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
نگاهي گذرا به تاريخ تركمنها
محمت ساراي ادامه مطلب نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
اعتقـادات و آداب و سنن گذشته ی ترکمن ها در مورد آتـش در آداب و سنن گذشته ترکمن ها آتش مقام ویژه ای را احراز میکند. بعصی از این مراسم جنبه احترام عمومی نسبت به آتش را نمایان میسازد. جنبه عمده این احترام با خاصیت نگهدارنده و سحرانگیز آتش مرتبط است. که این نیز بنوبه خود از درک آتش به عنوان یکی از نیروهای قهار طبیعت که دارای نیروی سحرآمیز مقتدری می باشد منشأ گرفته است. اکثریت این تصورات با اصطلاح " ایریم "(نشانه،علامت،فال) مشخص شده اند، برخی دیگر از جمله مراسم پاکیزگی هرساله بوسیله آتش که پائین تر بطور مختصر در مورد آن ها صحبت خواهیم کرد با اصطلاح " دأپ دسٌور" مشخص می شوند. جنبه عمومی احترام به قوه طبیعی آتش پیش از همه در ممنوعیت اعمالی بروز کرد که در آن ها برخورد با آتش توهین آمیز تلقی می شد. برای مثال تف کردن به آتش حرام است و این در مورد خرمن آتش افروخته، اجاق خانگی و تنور صدق میکند. کسی که مرتکب چنین عملی شود، بنا بر اعتقاد، بدبختی به او روی خواهد آورد. در فولکلور ترکمنی اصطلاحی که برای نسل های قدیمی تر کاملا آشناست یعنی "اوُت اورز" (آتش نورانی) و در صرب المثل عـــامـیـانـه " اوُت آستیندا بلا قالماز" (زیر آتش بلا نمیماند) بروشنی این تصورات را نشان میدهد. در میان طوایف گوناگون آداب و رسوم مختلفی نسبت به آتش وجود داشته است. مثلا در نزد گوکلان های قارری قالا این نظر وجود داشته است که اگر شراره ای از آتش بطور اتفاقی بروی لباس کسی می افتاد و آن را میسوزاند میگفتند که جای پریشانی نیست. و یا در بین ترکمن های یمرلی چنین اعتقادی وجود داشته است که اگر کسی ظرف را با آب در آتش بیندازد، لازم است که در آنجا کمی آرد ریخته شود. (سمبل خون بها دادن) در گذشته نه چندان دور در نزد ترکمن های یموت غربی جائی که دامپروری وجود داشت، آتش نقش بزرگی را ایفا می کرد. بدین گونه که اُبه بهنگام کوچ ییلاق یا قشلاق به منظور تمییز کردن، خرمن بزرگی از آتش برمی افروختند و مردم با جل وپلاس خود در حالی که حیوانات را می راندند، از میان آتش می گذشتند. پس از پایان مراسم معمولا خرمن های آتش را به یکدیگر متصل می ساختند تا مفری برای ارواح شریر و پلید باقی نماند تا آنها نتوانند ایشان را تا محل جدید دنبال کنند. مثال دیگر حاکی از آن است که هر چهارشنبه، آتشی را برمی افروختند و در آن برای خلاصی از شر اجنه و ارواح شاخ و نمک و چیزهای دیگر می انداختند. طبق اسناد جمع اوری شده نژادشناسی، پرش از روی آتش در بین همه قبایل ترکمن از دیر باز رایج بوده است. اجرای این مراسم در ماه های "مه رد" و "صافار" وآخرین چهارشنبه سال کهنه اجرا می شده است. پرش از روی آتش در بین طوایف مختلف اصطلاحات متفاوتی داشته است. تکه ها آن را شامان اُوت، یموت های تاختینی، ساریق ها، ساری لی و قارا داشلی آن را شامار اُِوت، گوکلان ها و یمرلی ها آن را شامباز اُوت می نامیدند. مراسم پرش از روی آتش طبق راویان اخبار به معنای پاکیزگی از همه آلودگی هائی که در طول سال در انسان جمع شده ، بوده است. در قرن نوزدهم در مراسم پرش آتش همه اهالی ابه به جز سالمندان و شخصیت های روحانی قبیله شرکت می کردند. در مراسم ابتدا مردان، سپس زنان و بالاخره نوجوانان از روی آتش می پریدند. در حالی که در اطراف خرمن آتش می چرخیدند، رو به آتش چنین می خواندند: شامان اُوت، بولدیم شات. پارلاپ اوستینگدن گچدیم، زارلاپ گؤنامی دؤکدیم. حایر قیلسن ایشیمی، غوراپ ساقلا داشیمی. پرش بر روی آتش در سمت هایی از جنوب به شمال و از شرق به غرب انجام می گرفت. خوش گلدی بختیارف در یادداشتی با عنوان " بقایای نسل آتش در نزد ترکمن ها" توصیف زیبائی از مراسم پرش بر روی آتش در اسنقلی در بهار 1922 بدست می دهد. طبق نوشته وی وقتی خورشید غروب می کرد خرمن های آتش پدیدار می شدند و زنان در حالی که کودکان را در آغوش خویش داشتند با فریاد شادی از روی آتش می پریدند. در گذشته مراسم شکستن ظروف فدیمی به هنگام پرش از روی آتش و انداختن آن در آتش وجود داشته است. اعتقادات و مراسم مربوط به آتش در میان ترکمن ها به دوران پیش از اسلام باز می گردد، هر چند برخی از سنت های مربوط به رنگ و روی اسلامی به خود گرفته است، معذلک یکی از درخشان ترین بازمانده های دوران گذشته است. *********** از کتاب: " تحقیقاتی در مورد نژاد شناسی ترکمن ها" (آکادمی علوم ترکمنستان ـ انستیتوی تاریخ، باستان شناسی ونژادشناسی)
نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
موسیقی ترکمن نياکان تيره هاي ترکمن ( اوغوزها ) که در رده بندي ترک نژادان، از ترکان شرقي اند، به هنگام حرکت از غرب چين و جنوب مغولستان به سوي آسياي ميانه، خنياگران دوره گردي را به همراه داشتند که « اوزان » ناميده مي شدند. اوزان ها زبان گويا و روايتگر رنج هاي مردم خود بودند. اوزان ها که کارشان ريشه عميقي در آيين شاماني و پرخواني (جادو پزشکي – موسيقي درماني) داشت، در شأن قهرمانان ايل، حماسه ها مي سرودند و این را می توان همه آثار بنيادي موسيقي ترک زبانان دانست. به عبارت ديگر، اوزان ها، بخشي عاشيق و ترکي سرايان سده هاي گذشته اند که سوگ و شادي و رزم و بزم انسان ها را با واژگاني ساده و آهنگ هايي موزون و دلنشين بيان داشته اند و با انتقال آن ها از نسلي به نسل ديگر، اين آثار را به ما رسانده اند. نامدارترين « اوزان » در فرهنگ ترکي روزگار پس از اسلام، شخصيتي به نام « غورقوت آتا » يا « دأده غورقوت » است. در کتاب جامع التواريخ نوشته ی « رشيدالدين فضل الله همداني » و شجرة التراکمه نوشته ی « ابوالقاضي خان » نيز به اين شخصيت اشاره شده است. « اسپينسکي » محقق روسي، در اثر خود «موسيقي ترکمن» مي نويسد: « بخشي به کسي اطلاق مي شده است که خط اويغوري را مي توانسته به خوبي بخواند ». «اسپينسکي» در جاي ديگري از اين کتاب مي گويد: « باکشي واژه اي مغولي است و معني استاد مي دهد و به کسي اطلاق مي شده که حالات شمن را به خود مي گرفته است ». اما عنوان بخشي در متن هاي فارسي به معناي « بخشيدن » و « هبه کردن » آمده است. بخشي ها، روان پزشکاني هستند که نفسي گرم به ايشان بخشيده شده است. گمان مي رود که واژه « بخشي » عمري بيش از 250 تا 300 سال نداشته باشد؛ چرا که در زمان مختوم قلي واژه « اوزان » هنوز مصطلح بوده و هنوز تماما" جاي خود را به واژه « بخشي » نداده بوده است. چنان که عارف و شاعر بزرگ ترکمن، مختوم قلي در يکي از شعرهاي خود آن دو را مترادف هم آورده است: « اگر به ايل سعادت روي کند، بخشي و اوزان در آيند ». « بخشي » ترکمن، در همه جا با دو تار و آواز، تاريخ قوم خويش را مي گويد. او آن قدر حرف دارد که فرصتي براي شاد زيستن و آرام زيستن ندارد. شايد به همین دليل است که رقص، که در اغلب فرهنگ هاي نواحي ايران، بخشي از ادبیات شفاهي را تشکيل مي دهد و در برخي از فرهنگ ها از مهم ترين عوامل بروز و ارائه فرهنگ يک قوم به شمار مي رود، در ميان ترکمن ها جاي ويژه اي ندارد و عدم حضور سازهاي کوبه اي در فرهنگ و موسيقي ترکمني مي تواند دليلي بر اين مدعا باشد. وابستگي زياد ترکمن به اسب در گذشته و حضور سنت ديرينه قالي بافي و نمد مالي در ترکمن صحرا باعث شده است که مردم ترکمن پديده ريتم را در فرهنگ خود در تداوم صداي موزون و متنوع سم اسبان و حرکت ها و صداهاي ريتميک شانه در قالي بافي و حرکت هاي موزون در نمد مالي جست و جو کنند. در اين جا صداي سم اسبان و صداي برخورد شانه بر تارو پود قالي به جاي سازهاي ضربي نشسته است. دوتار: در موسيقي ترکمني دوتار مهم ترين ساز است. اين ساز را از آن روي که بيشتر کاسه آن را از چوب درخت توت مي سازند، « توت تار » و از آن روي که چوب را براي خشک کردن در تنور مي گذارند، « تامديرا » ( تامدير در زبان ترکمني به معني تنور است ) و به طور اولي از آن روي که داراي دو سيم است، «دوتار » مي نامند. در قديم وترهاي دوتار از جنس ابريشم تابيده شده بود، اما امروزه از سيم فولادي استفاده مي شود. نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
پوشاك بارزترين سمبل فرهنگي پوشاك بارزترين سمبل فرهنگي، مهمترين و مشخص ترين مظهر قومي و بهترين وسيله انتقال نشانه فرهنگي است، كه به سرعت تحت تأثير پديده هاي فرهنگ پذيري در بين جوامع گوناگون انساني قرار مي گيرد، اين تأثير تا بدان حد است كه استيلاي فرهنگي و سلطه پذيري در وهله اول از طريق انتقال پوشاك صورت مي گيرد و حتي مي توان با تغيير پوشاك يك جامعه، نوع معيشت و شيوه توليد آنها را نيز دچار دگرگوني نمود و تغييرات و تحولاتي در ساختار زندگي اجتماعي آن جامعه ايجاد كرد. حركتي كه در ايران در زمان پهلوي اول و يا در تركيه توسط آتاتورك به انجام رسيد. بر همين اساس، گروههاي متفاوت انساني كه درمناطق مختلف ايران زندگي مي كنند، هر كدام داراي ويژگيهاي قومي برجسته اي هستند و تحت عوامل گوناگون از جمله اكولوژيكي منطقه قرار دارند. تن پوش ويژه اي به تن دارند كه در همان نگاه نخست قوميت حوزه زندگي، زبان و ساير مشخصات فرهنگي و حتي مذهبي و اشتغالات اصلي زندگي آنان را در ذهن بيننده تداعي مي كند.
پوشش ترکمن لباس مردان تركمن : لباس مردان را ميتوان در چهارقسمت تن پوش ، شلوار ، كلاه و كفش بررسي كرد. الف تن پوش ها : 1. دون (don) : لباس اصيل تركمني رداي بلندي بود كه از ابريشم دوخته مي شد و تا زير زانوان مي رسيد و دون نام داشت. دون بنا به رنگ و نوع بافت بر دونوع بود . اگر از ابريشم كاملا قرمز رنگ دوخته مي شد قيزيل دون نام داشت و اگر از ابريشمي دوخته مي شد كه متمايل به زرد بوده و بافت پارچه آن يكنواخت نباشدـ در واقع رنگارنگ و راه راه باشد ـ قارما دون نام داشت. بر حاشيه دون نوارهاي سوزن دوزي از نوع آلاجا وجود داشت كه به زيبايي اين لباس مي افزود . بركمرة دون كمربندي از شال مي بستند كه به آن قوشاق و يا ترمه شال مي گويند. ادامه مطلب نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
شرح مختصري از تاريخ زبان تركان
بایرام قلیچ فرزام
تركمن لر- اوغوزلار دير – تركمن ديلي هم قديمي اوغوز ديلي دير.
ترجمه جملات :
تركمن ها اوغوزان هستند و زبان تركمني هم زبان قديم اوغوزي است.
اين دو جمله از ديوان اللغات ترک (دایرة المعارف شناخته شده دنياي فرهنگ و ادب جهان ) محمود كاشغري نقل شد.
گرچه جملاتي كوتاه هستند ولي پر محتوايند و سير دتطوّر زبان و فرهنگ تركان را بيانگرند ، كما اينكه- نور محّمد عندليب اوغوزنامه شناس و شاعر كلاسيك شعر تركمن گفته است :
آتاسي عاقيل ، انه سي ناقيل – بير قيز توقولميش ييگريمي تورت شه كيل.
24- شكل اشاره است به 24 حرف الفباي زبان اوغوزي كه از پدر و مادري فاضل و فرزانه بوجود آمده اند و همچنين اشاره ايست به آرم و نشان نوادگان- اوغوز خان كه در واقع از عنصر تاريخي و فرهنگي سخن ميگوئيد .
برای دیدن دنباله ی متن، در زیر روی ادامه مطلب کلیک کنید. ادامه مطلب نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
زندگينامه مختومقلي فراغي
مختومقلي فراغي در ((حاجي قوشان)) شرق گنبد قابوس و به قولي در (( گينگ جاي )) غرب مراوه تپه به سال 1146/1733 م ديده به جهان گشود . سيدعلي ميرنيا در كتاب ايلات و طوايف
درگز تولد و ماواي او را درگز مي داند و به قول خود شاعر كه مي گويد
((يورديم اتك آديم مختومقلي )) استفاده مي كند. وي سومين از شش فرزندي بود كه از خداوند به دولت محمد آزادي و همسرش «اورازگل» ارزاني مي دارد. پدرش نخستين معلم فرزند خويش است .
برای دیدن دنباله ی متن، در زیر روی ادامه مطلب کلیک کنید. ادامه مطلب نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
ثبت سایت یا وبلاگ شما در دو موتور جست و جو ثبت سایت یا وبلاگ در موتور جستجوي Google : ثبت سایت یا وبلاگ در موتور جستجوي MSN : توجه : بعد از پر کردن فرم و ثبت کردن آن در موتور جست و جو چند روزی طول می کشد تا در آن موتور جست و جو ثبت شود. نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
GÖZLEMEÝEN BOLARMY گؤزله مه ين بولار مي؟
Bir käkilik aldyrsa zürýe balasyn, بير كأكيليك آلديرسا ذوريه بالهسين Saýraý-saýraý, gözlemeýin bolarm سايراي - سايراي، گوزلهمهيين بولار مي؟ Bir bilbil ýitirse gyzyl lälesin, بير بلبل ييتيرسه قيزيل لالهسين Hasratyndan sözlemeýin bolarmy? حسرتيندان سوزلهمهيين بولار مي؟
Kürresi elinden gitse eşegiň, كرهسي اليندن گيتسه اشهگينگ Telmuryp tört ýana, gözlär uşagyn, تلموريپ تورت يانا، گوزلأر اوشاغين Akamaýa aldyrsa elden köşegin, آق مايا آلديرسا الدن كؤشهگين Bagryn bozup, bozlamaýyn bolarmy? باغرين بوزيپ، بوزلاماين بولار مي؟
Bir jeren aldyrsa elden owlagyn, بير جرن آلديرسه الدن آولاغين Bala sesin diňläp, salar gulagyn, بالا سسين دينگلأپ، سالار قولاغين Döke-döke gözýaşynyň bulagyn. دؤكه - دؤكه گؤزياشينينگ بولاغين Mäleý-mäleý, yzlamaýyn bolarmy? مألِي - مألِي ايزلامايين بولار مي؟
Agsagyň elinden alsaň agajyn, آغساغينگ اليندن آلسانگ آغاجين Ýaman derde düşer, tapmaz alajyn, يامان درده دوشر، تاپماز علاجين Bir güýçli duşmana duşsa mekejin, بير گويچلي دوشمانا دوشسا مكهجين Jojugyny gizlemeýin bolarmy? جوجوغيني گيزلهمهيين بولار مي؟
Aýralyga adam ogly neýlesin? آيراليغا آدم اوغلي نيلهسين Kim galar görmeýen ajal hilesin, كيم قالار گورمهين آجال حيلهسين Magtymguly, haýwan bilse balasyn, مختومقلي، حيوان بيلسه بالاسين Ynsan bagryn duzlamaýyn bolarmy? انسان باغرين دوزلامايين بولار مي؟
" مختومقلی فراغی " Magtymguly Pyragy
ترجمه :
وقتی جوجه ی دلفریب کبکی را می ربایند آیا آوازخوانان با زاری در پی اش نمی نگرد؟ بلبلی که گل سرخش را گم کرده در حسرتش نغمه ها نمی خواند؟ اسبی که کره اش را از دست داده جستجوکنان به چهار سو شیهه نمی کشد؟ ماده شتری که نوزادش را برده اند آیا با دلی صد پاره فریاد نمی کند؟
آهویی که هوبره اش را گرفته اند، گوشهایش به انتظار صدایش نمی ماند؟ با چشمان اشکبار ماغ- ماغ کنان در پی اش نمی نگرد؟
اگر عصای مفلوجی را بگیری به درد بی علاجی گرفتار خواهد شد و آیا گراز با دیدن دشمنی بزرگ بچه اش را پنهان نمی کند؟
در برابر جدایی، از دست انسان چه برمی آید؟ مختومقلی! وقتی که حیوان ها برای کودکانشان می نالند مگر انسان می تواند خون جگر نخورد؟
منابع: 1.(کتاب) زندگینامه و برگزیده اشعار مختومقلی فراغی به اهتمام عبد الرحمن دیه جی انتشارات بین المللی الهدی
نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
Türkmen diymek, türk iman diymeklik , Haram dan daş durup Halal iymeklik نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
آشنایی با جارالله زمخشري (ايزميق شيرلي) عالم و مفسر نامي تركمن سپاس بي شمار و ستايش فراوان خداوند سبحان را كه جان ما را به نور ايمان روشني بخشيد و معرفت و علم را بهره ما گردانيد. پروردگاري كه قلم در كف ما نهاد و توفيق نوشتن را به ما ارزاني داشت. درود و سلام بيكران بر رسول گرامي اش كه نظام اجتماعي ، سياسي و اخلاقي و ... تازه اي را به نام اسلام به عالم بشريت عرضه داشت و موجب دگرگوني هاي شگرف در گستره ي جهان گرديد ، و زمينه بالندگي انديشمندان بسياري را فراهم آورد. امروزه شناخت انديشه ي متفكران گذشته از اموري مهم است ، به طوري كه يكي از علائم حيات ملت ها ، التفات آنها به بزرگان و مفاخر گذشته و تاريخ خويش است. سرزمين آسياي مركزي به شهادت تاريخ ، طي قرون متمادي علما و دانشمندان كم نظيري تحويل جامعه بشري داده است كه هر كدام از آنان به پيشرفت تمدن اسلامي ما خدمات بس گرانبها و بي مثالي نموده اند. يكي از آن فضلاي دانشور و دانش مدار تركمن و افتخار دنياي اسلام و ايران «جارالله زمخشري الخوارزمي» مي باشد. با توجه به شهادت محققين آسيايي و اروپايي ، آثار او قرن ها در شرق و غرب عالم ، خصوصا دنياي اسلام مورد استفاده قرار گرفته است. زمخشري نه فقط ميراث ملي و فرهنگي ما و از مفاخر مشترك ايران و تركمنستان است بلكه يكي از دانشمندان ، اديبان و مفسران بزرگ جهان اسلام است. اين فرزانه ي تركمن «ابوالقاسم محمود بي عمر بن احمد الزمخشري الخوارزمي» و داراي القابي چون امام الدنيا ، علامه جار الله (همسايه خانه خدا) ، فخر خوارزم ، استاد العرب و العجم و صاحب الكشاف است ، در علم تفسير ، حديث ، نحو ، لغت ، زبان شناسي ، بلاغت ، كلام ، نجوم ، خوشنويسي ، جغرافيا ، شعر و ... سرآمد روزگار و توانمند در هر علم و دانشي بود. شاعر برجسته اي بود كه در زمينه هاي زبان و ادب عربي آثار زيادي دارد و به اين جهت در تاريخ فرهنگ عربي قرون وسطي هم جايگاه مخصوصي احراز مي كند. محمود بن عمر زمخشري در «زمخشر» (ايزميق شير) خوارزم واقع در شمال تركمنستان 25 كيلومتري جنوب غربي شهر داش اوغوز در محدوده ي بخش گور اوغلي (تخته سابق) در 19 ماه نوروز 467 ه. ق – مارس 1075 م ، دوراني كه اوج شكوفايي شهر و دوره اي كه تركمن ها دولت هاي بزرگي بنيانگذاري كردند متولد شده است.... برای خواندن بقیه مطالب در پایین روی ادامه مطلب کلیک کنید. + فهرست منابع ادامه مطلب نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
_______@@@@@@@@__________@ @@@ ________@@@________@@_____@@ @@@@@ ________@@___________@@__@@@ _____@@ ________@@____________@@@___ _______@@ __________@@________________ _______@@ ____@@@@@@_______@@@@@______ _____@@ ____@@@@@@@@@___@@@@@@@_____ ____@@ __@@____________@@@@@@@@____ ___@@ _@@____________@@@@@@@@@____ _@@ _@@____________@@@@@@@@___@@ @ _@@@___________@@@@@@@______ @@ __@@@@__________@@@@@_______ _@@ ____@@@@@@__________________ ___@@ _________@@_________________ ____@@ ________@@___________@@_____ ___@@ ________@@@________@@@@@@@@@ @@ _________@@@_____@@@_@@@@@@@ @ __________@@@@@@@@ @@@@@@ ___________@@@@@@ ____________________@ ____________________@ _____________________@ ______________________@ _______________________@____ @@@ _______________@@@@__@__@___ _@@ _____________@_______@@@____ @@ ______________@@@@____@__@@ _______________________@ نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
اگر تمام شب را به خاطر از دست دادن خورشید گریه کنی لذت دیدن ستارگان را نیز از دست خواهی داد! "شکسپیر"
نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
یک شعر زیبای ترکی استانبولی
ÖZÜ TÜRKMEN نوشته شده در تاريخ دوشنبه یازدهم تیر 1386
توسط Aýratyn
Bu sözleri ýazdym, ýandym, Ýanmazlygyñ ugry barmy? Kä ýalany ýagşy sandym, Ýalandan soñ dogry barmy?q نگاشتم و سوختم از اين سخنان |
 Salam Meniň weblogıma Hoş Geldiňiz Her kim öz ili we ülkesini söýşi we şolara guwanşy ýaly men de öz Türkmenligime we Türkmensahrama guwanýaryn Eziz Türkmen Gardaşym Bu dünýäniň her ýerinde ýaşaýan bolsaň saňa Alladan saglyk bilen hoş ýaşaýyş arzuw edýän Men bilen känräk tanyş bolasyňyz gelýän bolsa, bu adrese maňa Email iberip bilersiňiz: ayratyn@live.com Siz ýazyň Men okyýaryn Mänsur aýratyn |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
